“Dhaqankani Wuxuu Muujinayaa Khiyaamo, Wuxuuna Khatar-gelinayaa Shacabka”Siyaasi Ahmed Abdalle Digaale
Dastuurku Waa Kan Go’aamiya – Maaha Dowladda ama Mucaaradka!
Aragtidayda shaqsiyadeed: Waxaan si weyn u aaminsanahay in dastuurku yahay sharciga ugu sareeya dalka, waxaana lagama maarmaan ah in la ixtiraamo dhammaan qodobbadiisa iyo xeerarkiisa. Mar kasta waa in la ilaaliyaa xuquuqda shacabka.
Dastuurku waa kan go’aamiya, ma aha dowladda, mucaaradka, ama guddiga doorashooyinka.
Waxaa Somaliland, dib-u-dhigista doorashooyinka soo noqnoqda noqotay wax caadi ah mar kasta oo Madaxweyne cusub xilka la fariisto, ha ahaato doorashooyinka Golaha Wakiillada ama Golaha Deegaanka. Dhaqankan wuxuu muujinayaa khiyaamo dastuurka ah wuxuuna khatar gelinayaa xuquuqda aasaasiga ah ee shacabka.
Dastuurku wuxuu si cad u qeexayaa mudada xilka Madaxweynaha iyo Baarlamaanka, wuxuuna xaqiijinayaa in shacabka ka qayb qaataan doorashooyinka waqtigooda loogu talagalay. Laakiin, Baarlamaanka ayaa muddo dheer ku fadhiyay kursigiisa, taasoo ka hor istaagaysa shacabka inay helaan wajiyo cusub oo xaq u leh matalaad iyo go’aan qaadasho.
Qaar ka mid ah fursadaha ku jira awoodda Golaha Guurtida (Guurti) iyo ka faa’iidaysiga mas’uuliyiinta ayaa sabab u noqday dib-u-dhigista soo noqnoqda, taasoo ka qaadaysa shacabka codkooda oo dib u dhigaysa rabitaankooda dimuqraadiyadeed.
Dib-u-dhigista ma aha kaliya fashil maamul, balse waa ku-xadgudub siyaasadeed oo muuqda, oo ay ku jiraan daciifnimada diyaar-garowga, tabar-darrida hababka, iyo ka faa’iidaysiga awooda si loo sharaxo kordhinta xilka Madaxweynaha iyo Baarlamaanka iyada oo aan sabab sharci ah jirin.
Doorka Shacabka iyo Bulshada Rayidka
Shacabka ayaa ah dhibanaha dhabta ah, waxaana ka saaran masuuliyad weyn:
• Kormeerida habka doorashada iyo xaqiijinta hufnaanta iyo daahfurnaanta.
• Cadaadis ku sameynta mas’uuliyiinta si doorashooyinka lagu qabto waqtigooda sharciga ah.
• Hubinta in dad xaq u leh matalaadda ay yimaadaan oo u matalaan shacabka si dhab ah.
Khibradayda, haddii sharciga uusan iman si uu u ilaaliyo dastuurka oo ciqaabo kuwa ka baxa xadka si cad oo muuqata, doorashooyinka waxay sii ahaan doonaan kuwa la maamuli karo lana khiyaamayn karo, waxaana shacabka laga qaadi doonaa xorriyadda buuxda ee ay ku doortaan matalaadkooda.
Ma aha dowladda, ma aha mucaaradka, ma aha guddiga doorashooyinka ee go’aamiya; dastuurka ayaa ka sareeya dhammaan. Shacabkana xaq buuxa ayuu u leeyahay inuu diido wax kasta oo ka baxsan dastuurka.
Haddii khayaanada dastuurka ay sii socoto, dhaawaca ugu weyn wuxuu ku dhacayaa shacabka kaliya. Waa waajib saaran muwaadiniinta Somaliland inay u istaagaan xuquuqdooda, difaacaan codkooda, oo hubiyaan in matalaaddooda la doorto iyada oo aan dib-u-dhigis ama khiyaano lagu sameynin.”
